Rahim Ağzı Kanseri Taraması Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?

Rahim ağzı kanseri dünyada kadınlarda en sık görülen kanserlerden biridir ancak düzenli tarama ile önlenebilir veya erken evrede tespit edilebilir. Smear testi ve HPV taraması sayesinde rahim ağzı kanseri öncü lezyonları saptanabilir ve kanser gelişmeden tedavi edilebilir. Bu makalede rahim ağzı kanseri taramasının ne sıklıkla yapılması gerektiğini ve tarama yöntemlerini ele alacağız.

Rahim Ağzı Kanseri ve HPV İlişkisi

Rahim ağzı kanserinin yüzde doksanından fazlası insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonuyla ilişkilidir. HPV cinsel yolla bulaşan çok yaygın bir virüstür ve birçok kişi hayatının bir döneminde bu virüsle karşılaşır. Çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından temizlenir.

Ancak bazı yüksek riskli HPV tipleri, özellikle HPV 16 ve 18, kalıcı enfeksiyon oluşturabilir ve yıllar içinde rahim ağzında kanser öncü lezyonlara ve ardından kansere yol açabilir. Bu süreç genellikle on ila yirmi yıl alır ve bu nedenle tarama ile önlenebilir.

Smear Testi Nedir?

Pap smear testi rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesidir. Anormal hücreler tespit edildiğinde kanser öncü lezyonlar erken evrede saptanabilir. Test basit, ağrısız ve birkaç dakika süren bir prosedürdür.

Jinekolojik muayene sırasında rahim ağzından fırça veya spatül ile hücre örneği alınır. Örnek laboratuvarda değerlendirilir ve sonuçlar birkaç hafta içinde gelir. Anormal sonuçlarda ek testler veya kolposkopi gerekebilir.

HPV Testi

HPV testi rahim ağzında yüksek riskli HPV varlığını araştırır. Smear testiyle birlikte veya tek başına kullanılabilir. HPV testi virüs DNA'sını tespit eder ve enfeksiyon varlığını gösterir.

HPV pozitif sonuç tek başına kanser anlamına gelmez. Çoğu enfeksiyon kendiliğinden temizlenir. Ancak kalıcı enfeksiyonlar takip gerektirir. HPV testi otuz yaş üstü kadınlarda daha anlamlıdır çünkü genç kadınlarda geçici enfeksiyonlar yaygındır.

Tarama Başlangıç Yaşı

Rahim ağzı kanseri taramasına yirmi bir yaşında başlanması önerilmektedir. Cinsel aktivite başlangıç yaşından bağımsız olarak bu yaş tarama için uygun kabul edilir. Yirmi bir yaşından önce tarama genellikle önerilmez çünkü bu yaşta anormal sonuçlar sık görülür ve çoğu kendiliğinden düzelir.

Yirmi bir ila yirmi dokuz yaş arasında üç yılda bir smear testi önerilir. Bu yaş grubunda HPV testi rutin olarak önerilmez çünkü geçici enfeksiyonlar çok yaygındır ve gereksiz kaygıya neden olabilir.

Otuz Yaş Üstü Tarama

Otuz yaş ve üzerinde tarama seçenekleri genişler. Üç yılda bir sadece smear testi yapılabilir. Alternatif olarak beş yılda bir smear ve HPV testi birlikte yapılabilir. Sadece HPV testi ile beş yılda bir tarama da kabul gören bir seçenektir.

Birlikte tarama yani smear ve HPV testinin birlikte yapılması en kapsamlı değerlendirmeyi sağlar. Her iki test de negatifse beş yıl sonra tekrarlanabilir. Bu yaklaşım güvenli ve etkilidir.

Tarama Ne Zaman Sonlandırılır?

Altmış beş yaş ve üzerinde, düzenli tarama öyküsü olan ve son on yılda anormal sonuç olmayan kadınlarda tarama sonlandırılabilir. Bu kararın doktor ile birlikte verilmesi önemlidir.

Histerektomi geçirmiş kadınlarda durum farklıdır. Rahim ağzının da alındığı total histerektomide ve benign nedenlerle yapılan ameliyatlarda taramaya devam etmek gerekmez. Ancak kanser veya yüksek dereceli displazi nedeniyle histerektomi yapılmışsa takip gerekir.

Anormal Sonuçlarda Ne Yapılır?

Anormal smear sonucu panik nedeni değildir. Çoğu anormal sonuç kanser değildir ve tedavi edilebilir. Sonucun derecesine göre farklı yaklaşımlar uygulanır. Hafif anormallikler takip edilebilir çünkü kendiliğinden düzelebilir.

Kolposkopi rahim ağzının büyüteç altında incelenmesidir. Anormal alanlardan biyopsi alınabilir. Yüksek dereceli lezyonlar tespit edilirse LEEP veya konizasyon gibi işlemlerle tedavi edilir. Erken müdahale kanser gelişimini önler.

HPV Aşısı ve Tarama

HPV aşısı rahim ağzı kanserini önlemede çok etkilidir. Ancak aşılı kadınlar da taramaya devam etmelidir. Aşı tüm HPV tiplerini kapsamaz ve aşı öncesi enfeksiyon olabilir.

Aşılı nesillerde kanser insidansının düşmesi beklenmektedir. Gelecekte tarama önerileri değişebilir ancak şimdilik mevcut rehberler geçerlidir. Aşı ve tarama birlikte en iyi korumayı sağlar.

Özel Durumlar

Bağışıklık sistemi baskılanmış kadınlarda, HIV pozitif olanlarda ve organ nakli alıcılarında tarama daha sık yapılmalıdır. Bu gruplarda HPV enfeksiyonu daha zor temizlenir ve kanser riski daha yüksektir.

Gebelikte tarama güvenle yapılabilir. Anormal sonuçlarda kolposkopi yapılabilir ancak invaziv işlemler genellikle doğum sonrasına ertelenir. DES maruziyeti öyküsü olan kadınlarda da özel takip gerekebilir.

Taramaya Erişim ve Engeller

Düzenli tarama rahim ağzı kanseri ölümlerini önemli ölçüde azaltır. Ancak birçok kadın taramaya erişememekte veya çekinmektedir. Farkındalık artırılmalı ve tarama hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır.

Utanma, korku, zaman kısıtlılığı ve erişim güçlükleri taramaya engel olabilir. Kadın doğum uzmanları ve aile hekimleri taramayı teşvik etmelidir. Evde yapılabilen HPV testleri gelecekte erişimi artırabilir. Düzenli tarama kanser riskini minimuma indirir ve yaşam kurtarır.